Hemorragjia e traktit digjestiv (tretës)

Hemorragjia në traktin tretës është një shenje sëmundje dhe jo sëmundja vetë. Hemorragjia ndodh nga një sërë faktorësh disa prej të cilëve janë kërcënues për jetën. Shumë arsye të hemorragjisë janë të kurueshme dhe të kontrollueshme si për shembull ulcerat apo hemorroidet. Shkaku i hemorragjisë mund të mos jetë serioz por lokalizimi i burimit të saj është i rëndësishëm.
Trakti tretës përfshin: ezofagun, stomakun, zorrën e hollë, zorrën e trashë, rectumin dhe anusin. Hemorragjia mund të ndodh në një prej këtyre pjesëve, nga zona të vogla siç janë ulcerat e stomakut ose nga hapësira të mëdha siç është inflamacioni i mukozës së kolonit(zorrës së trashë). Ndonjëherë hemorragjia ndodh pa u vënë re nga personat. Kjo lloj hemorragjie quhet okulte ose e fshehur. Fatmirësisht një analize e thjeshte feçe gjak okult mund ta vërtetoj praninë e saj.

Çfarë e shkakton hemorragjinë ne traktin digjestiv (tretës)?

Acidi i stomakut mund të shkaktoje inflamacion i cili mund të çojë në hemorragji në pjesën e poshtme të ezofagut. Zakonisht kjo situate shoqërohet me djegie kraharori dhe quhet ezofagitis ose inflamacion i ezofagut. Në shumë raste muskujt ndërmjet fundit të ezofagut dhe fillimit të stomakut nuk realizojnë mbylljen plotësisht të sfinkterit i cili në këtë rast lejon kthimin e lëngjeve acide të stomakut në ezofag dhe si rrjedhoje ndodh inflamacioni.
Një tjetër shkak që s'ka lidhje me fenomenin e sipërpërmendur janë varicet (vena të fryra) në pjesën e poshtme të ezofagut të cilat mund të çahen dhe të shkaktojnë hemorragji të madhe.
Cirroza e mëlçisë është shkaku më i zakonshëm që shkakton varicet.
Hemorragjia ezofageale mund të ndodhë dhe nga disa të çara të mukozës së ezofagut të quajtura Mallory-Weiss të cilat ndodhin për shkak të të vjellave të shpeshta, si rezultat i presionit të rritur të abdomenit(barkut) nga kolla, hernia hiatale apo shtatzënia.

Kanceri ezofagut gjithashtu mund te shkaktoje hemorragji prej tij.

Stomaku është një vend i zakonshëm ku ndodhin hemorragjitë. Inflamacioni bashkë me helicobacter Pylori, alkooli, aspirina dhe medikamente të tjera si psh antiinflamatorët jo steroidë(ibubrofeni, voltareni, nimesulid etj) kryesisht ato që kurojnë sëmundjet reumatizmale, mund të shkaktojnë ulçer ose inflamacion.
Ulçerat acute ose kronike mund të zmadhohen të gërryejnë përtej një ene gjaku duke shkaktuar hemorragji.
Gjithashtu pacientet që vuajnë nga djegiet, shoku, dëmtime në kokë, kancer ose ata që i janë nënshtruar një operacioni të madh mund të bëjnë ulcera nga stresi.

Hemorragji mund të ndodh dhe si rezultat i tumori beninj ose kanceri, megjithëse këto sëmundje nuk shkaktojnë hemorragji të mëdha.
Një tjetër burim i shpeshtë hemorragjie nga trakti i sipërm tretës është duodeni.
Ulcerat duodenale zakonisht shkaktohen nga inflamacioni prej Helicobacter Pylori ose prej medikamenteve si p.sh: aspirina, antiinflamatoret josteroide.
Në traktin e poshtëm tretës zorra e trashë dhe rectum janë vendet ku ndodhin më shpesh hemorragjitë.
Hemorroidet janë vena të zmadhuara në pjesën anale të cilat mund të çahen dhe shkaktojnë hemorragji me gjak të pastër i cili është i dukshëm në letrën e tualetit apo WC.

Ne qofte se shihet gjaku i pastër, sidoqoftë është shumë i rëndësishëm përjashtimi i arsyeve të tjera që shkaktojnë hemorragji sepse zona anale mund të jetë vendi i fisurave, inflamacionit dhe kancerit.

Rritje beninje ose siç quhen ndryshe polipet e zorrës janë shumë të shpeshta dhe njihen si pararendës të kancerit. Këto rritje mund të shkaktojnë gjithashtu gjakderdhje të pastër ose të fshehtë.
Kanceri i zorrës së trashe është një nga kancerat më të shpeshtë në Shqipëri.
Inflamacioni nga një sërë faktorësh mund të prodhojë një hemorragji të gjere të zorrës. Inflamacione të ndryshme intestinale mund të shkaktojnë diarre me gjak.
Koliti ulçeroz mund të shkaktojë inflamacion dhe hemorragji të një zone të gjerë të zorrës prej ulceracioneve të vogla. Sëmundja Crohn e zorrës së trashe gjithashtu mund të shkaktoje hemorragji.
Sëmundja divertikulare gjithashtu mund të shkaktojë hemorragji.
Pacientet që marrin mjekime për hollimin e gjakut mund të bëjnë hemorragji të traktit digjestiv veçanërisht nëse ata marrin aspirinë.

Cilat janë shkaqet kryesore që shkaktojnë hemorragjinë digjestive?

Ezofagu - Inflamacioni (ezofagiti)
- Vena të zgjeruara (varice)
- gërvishtje (Mallory-Weiss sindrom)
- Kanceri
- Sëmundje të mëlçisë
Stomaku
- Ulcerat
- Gastritet
- Kanceri
Zorra e holle
- Ulcerat duodenale
- iInflamacioni (sindromi i zorrës së irrituar)
- Kanceri
Zorra e trashe dhe rectumi
- hemorroidet
- infeksioni
- inflamacion (koliti ulceroz)
- Polipet kolorektale
- Kanceri kolorectal
- Sëmundja divertikulare

Si dallohet hemorragjia e traktit digjestiv?

Shenjat e hemorragjisë të traktit digjestiv varen nga lokalizimi dhe ashpërsia e gjakderdhjes.
Në qoftë se gjaku vjen nga zorra e trashë dhe rectumi, gjaku mund të jetë i pastër ose i përzier me materialet fekale. Materialet fekale mund të jenë të përziera me gjak të errët në qofte se hemorragjia vjen nga pjesa e sipërme e zorrës së trashë apo prej zorrëve të holla. Kur ka hemorragji në ezofag, stomak apo duoden, materialet fekale zakonisht janë me ngjyre të zezë. Materialet e vjella mund të jenë me përmbajtje gjaku të pastër ose në ngjyrë kafe. Në qoftë se hemorragjia është e fshehte pacienti nuk mund ta dalloje ndryshimin e ngjyrës së feçeve.
Kur ndodh papritur hemorragji masive, pacienti ndihet i dobët, ka marramendje, dobësi të përgjithshme frymëmarrje të dobët, krampe abdominale ose diarre.
Mund të ndodhë gjendje shoku me puls të shpejtuar, rënie të presionit të gjakut dhe në vështirësi për të urinuar. Pacienti mund të bëhet shumë i zbehtë.
Kur hemorragjia është e paket dhe ndodh për një periudhe të gjate kohe pacienti fillon të ndihet gradualisht i lodhur, letargjik (i plogësht), vështirësi në frymëmarrje, zbehje prej anemisë. Anemia është një situate kur rruazat e gjakut e pasur me hekur dhe hemoglobina pakësohet.

Si diagnostikohet hemorragjia ne traktin tretës?

Vendi i hemorragjisë duhet të lokalizohet. Historia mjekësore dhe ekzaminimi i plotë fizik janë të rëndësishëm. Shenja si p.sh: ndryshime në funksionin e zorrës, ndryshime të ngjyrës së materialeve fekale(të zezë apo katran) dhe konsistenca e tyre( e bute apo e fortë) dhe prania e dhimbjeve apo ndjeshmëria mund të ndihmojnë doktorin se cila pjese e traktit tretës është e prekur.
Për shkak të marrjes se hekurit, bismuthit ose përdorimit të disa ushqimeve të cilat mund ti japin ngjyrë të errët materialeve fekale të njëjtë me atë që i jep hemorragjia nga trakti tretës, doktori mund të testoje feçet e tuaja për prani hemorragjie, me një analize të quajtur feçe për gjak okult .
Matja e parametrave të gjakut mund të tregojë që pacienti është anemik duke ndihmuar doktorin të mendojë për ndonjë hemorragji të mundshme.

Endoskopia

Endoskopia është mënyra më e shpeshtë dhe më e sigurtë e diagnostikimit e cila lejon pamje direkt të vendit të hemorragjisë. Në shumë raste endoskopia përdoret njëkohësisht dhe si mënyre trajtimi.
Endoskopi është një instrument fleksibel i cili mund të futet nga goja ose rectum i pacientit, duke lejuar doktorin të vlerësoje ezofagun, stomakun, duodenin(gastro-duodeno skopia) dhe zorrën e trashë (kolonoskopia) dhe rectumin (sigmoidoskopia).
Mënyra më e mirë për të diagnostikuar zorrët e holla është video kapsula e cila gëlltitet nga pacienti. Kjo kapsul ka nje kamër të vogël e cila transmeton imazhe në video monitor. Kjo metodë përdoret për të gjetur hemorragjitë në zonat e zorrës së holle te cilat janë të vështira për tu parë me endoskopi konvencionale.

Procedura të tjera

Një sërë metodash të tjera janë në dispozicion për të lokalizuar burimin e gjakderdhjes. Radiografia me barium në përgjithësi është më pak e saktë se sa endoskopia në lokalizmin e hemorragjisë ,e cila është e pavlefshme për të marrë biopsi dhe për ta trajtuar atë.
Skaneri është i vlefshëm veçanërisht në rastet kur kemi sëmundje inflamatore apo kancer.
Angiografia është një teknike që përdor lëndë kontrast për të nxjerrë në pah enët e gjakut.
Kjo procedure është shumë e përdorur në situatat kur pacienti ka hemorragji të madhe aq sa lënda kontrast rrjedha nga enët e gjakut dhe identifikon lokalizimin e gjakderdhjes. Në raste të veçanta angiografia lejon injektimin e një ilaçi nëpërmjet arteries për të ndaluar hemorragjinë.

Si trajtohet hemorragjie e traktit tretës ?

Endoskopia është primare në diagnostikim dhe procedure terapeutike për shumë shkaqe të hemorragjisë gastro-intestinale.
Hemorragjia aktive gastro-intestinale shpesh mund të ndërpritet duke injektuar solucione direkt në vendin e gjakderdhjes nëpërmjet një ago që futet në kanalet e endoskopit. Doktori gjithashtu mund të kauterizoj vendin e hemorragjisë dhe indet përreth me temperature të lartë me elektrokauter.
Pasi hemorragjia është ndërprere përshkruhen terapi medikamentoze për të parandaluar përsëritjen e hemorragjisë. Medikamentet fillimisht janë të vlefshme për helicobater pylorin, ezofagitin, ulcerat, infeksionet dhe sëmundjen e zorrës së irrituar.
Trajtimi medikamentoz i ulcerave ka për synim çrrënjosjen e helicobacter pylorit.
Heqja e polipeve me endoskopi mban nen kontroll hemorragjine prej polipeve të zorrës së trashë.
Heqja e hemorroideve është efektive në pacientet që vuajnë nga hemorragjia hemorroidale. Injektimi endoskopikisht ose kauterizimi mund të përdoret gjithashtu për të trajtuar hemorragjitë e traktit të poshtëm tretës.
Teknikat endoskopike jo gjithmonë mund të ndalin hemorragjinë. Në disa raste angiografia është më efektive.
Gjithsesi kirurgjia është shpesh e nevojshme për të kontrolluar hemorragjitë aktive, të ashpra dhe të përsëritura, kur endoskopia dështon.

Si të dalloni gjakun në feçe dhe të vjella ?

- Gjak i pastër që mbulon feçet .
- Gjak i errët i përziere me feçet.
- Feçe të zeza ose katran.
- Gjak i pastër në të vjella.
- Të vjella me përmbajtje gjaku në ngjyrë kafe.

Cilat janë shenjat e hemorragjisë akute?

- Një nga shenjat e hemorragjisë të përmendura më sipër.
- Dobësi e përgjithshme.
- Vështirësi në frymëmarrje
- Marramendje
- Dhimbje barku në formë krampesh.
- Ligështi
- Diarre

Cilat janë shenjat e hemorragjisë kronike?

- Njëra prej shenjave të hemorragjisë të përmendura më sipër.
- Pafuqi
- Lodhje
- Vështirësi në frymëmarrje
- Plogështi
- Ligështi