Kanceri i stomakut

Kanceri i stomakut është një ndër tumoret malinje më të shpeshta, përgjegjës për një numër të madh vdekjesh në vit në Shqipëri.

Shkaqet

Infeksioni prej Helikobakter Pylorit mendohet se është një nga shkaktaret e shumicës së kancereve të stomakut ndërsa gastriti atrofik autoimun, metaplazia intestinale dhe një sërë faktorësh të tjerë gjenetike shoqërohen me rritjen e rrezikut për kancer në stomak. Shoqata Amerikane e Kancerit paraqet një listë të faktorëve të lidhur me dietën ushqimore( mishi dhe peshku i kripur dhe tymosur, ushqimet e konservuara), nitratet dhe nitritet të cilat gjenden kryesisht në mishin e konservuar, të cilat rrisin rrezikun për kancer të stomakut

Nga ana tjetër ngrënia e frutave dhe zarzavateve të freskëta që përmbajnë vitamina antioksidante (vitamina A dhe C) mendohet të ulin rrezikun për kancer në stomak. Një artikull në Dhjetor 2009 në "American Journal of Clinical Nutrition" paraqet një studim statistikor shumë domethënës për një korrelacion (invers) të kundërt midis Dietës Ushqimore Mesdhetare dhe Kancerit të Stomakut. Kjo shpjegohet me faktin që në dietën mesdhetare mbizotërojnë ushqimet e freskëta, sidomos zarzavatet e shumëllojshme.

Një faktor shume i rëndësishëm që shkakton kancer të stomakut është pirja e duhanit. Ky faktor rrit rrezikun për kancer nga 40% të personat që e pinë me sasi të vogël, deri në 82% te ata që e pinë duhanin për një kohe të gjate, që do të thotë se dyfishohet rreziku për kancer në krahasim me personat që nuk e pinë duhanin.
Alkooli është një shkak tjetër që rrit rrezikun për kancer, sidomos kur është i shoqëruar me duhan pirje.
Kanceri i stomakut prek më shumë meshkujt se femrat, në një raport 3 meshkuj 1 femër. Estrogeni si hormon femëror mund të mbroje gratë nga ky lloj kanceri.

Diagnoza

Diagnostikimi i hershem është i vështire sepse simptomat(shenjat) behën të pranishme kur situata është e përparuar. Mundësia e kurimit varet nga koha kur diagnostikohet kanceri. Sa me në stadet të hershme të kapet aq me shume përfiton pacienti. Me video-endoskopi sidomos në ditët e sotme me aparatura të avancuara me rezolucion të larte mundësohet një ekzaminim sa me i imtësishëm dhe vlerësim të situatave që në stadet fillestare. Fatkeqësisht pacientet me kancer të stomakut shpesh kane simptoma në stadet shume të avancuara. Kjo është nga arsyet pse kanceri është shume i vështire për t'iu diagnostikua qe në stadet fillestare.

Për të gjetur shkaqet e shenjave doktori pyet për historinë e sëmundjes së pacientit, ekzaminimin fizik të tij si dhe kërkon disa vlerësime laboratorike të pacientit.

Shenjat dhe simptomat kanceri të stomakut përfshijnë:

Dhimbje abdominale( e barkut)
Humbje të pashpjegueshme në peshe dhe humbje të oreksit
Dhimbje e papërcaktuar të barkut zakonisht sipër kërthizës
Ndjesia e fryrjes se tepërmi pasi një vakti të lehte(doktorët e quajnë ngopje e shpejte)
Djegie kraharori ,urth ose shenjat e një ulcere nausea të vjella me ose pa gjak
Ënjtje e barkut për shkak të grumbullimit të lëngjeve në kavitetin abdominal(doktorët e quajnë ascit)

Mosha : Shumica e pacienteve të diagnostikuar me kancer të stomakut në kliniken tone janë të moshuar. Mosha e mesme është ndërmjet 40-65vjec. Diagnostikimi i kancerit në moshat e reja ka qene në format me agresive.
Humbja në peshe dhe dhimbjet e vazhdueshme janë shenjat me të shpeshta të kancerit.
Dhimbja e barkut fillimisht mund të jete e lehte por ajo forcohet me progresin e kancerit.
Disphagia(vështirësi dhe dhimbje në gëlltitje) është shenje shoqëruese kur kanceri zhvillohet në cardias (vendi ku bashkohet stomaku me tubin e ushqimit, ezofagun).
Pacientet gjithashtu mund të shfaqin të vjella ose ndjenjën e mbingopjes për shkak te masave kanceroze të cilat zëne një pjese të madhe të hapësirës se stomakut.
Gastroskopia është metoda e zgjedhur ekzaminuese për këtë sëmundje. (Lexoni linkun "Gastroskopia"). Gjatë ekzaminimit me gastroskop merret biopsi që dërgohet për ekzaminim histopatologjik ku shihet nga mjeku histopatolog në mikroskop për prezencën e qelizave kanceroze dhe llojin e kancerit.
Tomografia e kompjuterizuar ose CT skaner i barkut mund të zbuloje kancerin e stomakut, por është ekzaminim më i përdorshëm për vlerësimin e shtrirjes së kancerit në organet dhe indet e tjera përreth dhe jashtë tij, si dhe prezencën e limfonodujve (gjëndrave limfatike) të prekura nga kanceri.

Stadifikimi

Nëse në ekzaminimin histopatologjik gjendën qeliza kanceroze, hapi tjetër është të gjendet stadi i zhvillimit në varësi të shtrirjes së sëmundjes. Teste të ndryshme bëhen për të bërë stadifikimin e kancerit, d.m.th shtrirjen dhe shpërndarjen në distance të tij. Duke pasur parasysh që kanceri i stomakut prek dhe organet e tjerë si mëlçinë, pankreasin dhe mushkërinë doktori per te bere stadifikimit kerkon ekzaminime te tjera shtese si me poshte:

Eko endoskopike(EUS): Ky ekzaminim kryhet njesoj si gastroskopia nen anestezi. Ne majen e ketij skopi ndodhet nje sonde e vecante e cila perdor ultratingujt per te krijuar imazhe. Imazhet qe merren tregojne se sa thelle kanceri ka prekur muret e ezofagut. Doktori, gjithashtu mund te perdore nje shiringe te vecante per te marre material prej limfonodulave. Kjo procedure quhet aspirim me age.(FNA).

Skaner CT (tomografi e kompjuterizuar): Makina e rrezeve X është e lidhur me kompjuterin dhe në këtë mënyre krijojnë imazhe të detajuara të pankreaist organeve dhe vazave të gjakut të barkut. Per te kryer kete ekzaminim perdoret kontrast nga goja ose ne vene, i cili ben te dukshme anormalite.

Rezonanca magnetike: Nje magnet i fuqishem i lidhur me komjuterin perdoret me te marre imazhe te detajuara ne hapesirat brenda trupit. Rezonanca tregon nese kanceri eshte perhapur neper limfonodula ose ne vende te tjera te trupit. Per te kryer kete ekzaminim perdoret kontrast venoz i cili ben te mundur marrjen e imazheve me qarte.

Pet-skaner: Nepemjet nje injeksioni, injektohet nje sasi sheqeri radioaktiv. Sheqeri radioaktiv jep sinjal dhe ne kete moment pet-skaneri kap imazhet ne vendet qe eshte perhapur sheqeri radioaktiv. Qelizat kanceroze shfaqen te shndritshme ne imazhe sepse ato e perthithin me shpejt dhe me shume sheqerin radioaktiv ne krahasim me qelizat normale. Pet-skaneri tregon nese kanceri ezofagut eshte perhapur ne pjese te tjera te trupit.

Analiza gjakut për markuesit tumorale siç janë carcinoembryonic antigen (CEA) dhe carbohydrate antigen (CA) mund të bëjnë vlerësimin e metastazave, kryesisht në mëlçi.

- Stadi 0. I limituar vetëm në shtresën e mukozës së stomakut. Trajtohet me endoskopi duke bërë rezeksion (heqje të shtresës) të mukozës(pa operacion të hapur). Ky stad kapet rastësisht në ekzaminime rutine gastroskopie. Përndryshe bëhet heqja e stomakut me kirurgji pa pasur nevoje për kimio apo radioterapi. Pacienti quhet i shëruar plotësisht.
- Stadi I. Penetrimi në shtresën e dyte nga tre shtresa të stomakut (Stage 1A), ose prekja e shtresës së dyte dhe gjëndrave limfatike që janë përreth murit të stomakut (Stage 1B). Stadi 1A trajtohet me kirurgji ku përfshihet edhe heqja e omentumit. Stage 1B mund të trajtohet me kimioterapi (5-fluorouracil) dhe radiacion terapi.
- Stadi II. Penetrimi në shtresën e dyte dhe në gjëndrat limfatike në distance, ose në shtresën e tretë dhe në limfonodujt(gjëndrat limfatike) në afërsi, ose kur preken të katër shtresat e stomakut por pa prekur limfonodulat. Trajtimi bëhet si në stadin e parë por nganjëherë shtohet kimioterapi me neoadjuvant.
- Stadi III. Penetrimi në shtresën e tretë dhe prekja e gjëndrave limfatike në distance, ose prekja e te 4 shtresave të stomakut si dhe e limfonodulave të afërt. Trajtimi si në Stage II; një kure është ende e mundur në disa raste.
- Stadi IV. Kanceri është i shpërndare në indet e afërta dhe në gjëndrat limfatike në distancë si dhe ka metastaza në organet e tjera. Në këto stade kura është pak e indikuar.

Disa teknika për të zgjatur jetën dhe për të përmirësuar simptomat mund të përdoren. Në këto raste behet kirurgjia dhe stentet për të mbajtur traktin tretës të lire prej bllokimit të masës dhe kimioterapia me medikamente si 5-fluorouracil, cisplatin, epirubicin, etoposide, docetaxel, oxaliplatin, capecitabine, ose irinotecan.